Сяргей ЗАКОННІКАЎ

На надакучлівыя скандалы, якія паўтараюцца занадта часта, на душэўныя тузанні людзей я даўно гляджу з сумнай усмешкай. Безумоўна, палітолагам, журналістам такія падзеі патрэбны, як паветра. Ведама, з гэтага кормяцца, таму «абсмоктваюць» кожную інфармацыйную «костачку». А чаго трапятаць душой звычайнаму грамадзяніну? Нічога ж не мяняецца. Проста гаворка паміж «братамі»-чыноўнікамі ідзе на больш павышаных танах, чым раней. Але чаго ў сям’і не бывае? А мы ж, згодна любімага выразу прэзідэнтаў, прэ­м’ер-міністраў, іншых вертыкальшчыкаў Беларусі і Расіі, ды і значнай часткі электарату дзвюх краін, — «адзін народ».

Да гэтага невуцкага сцвярджэння, якое не да твару людзям з вышэйшай адукацыяй, вярнуся ў наступным роздуме, а пакуль без эмоцый, уважліва прыгледземся да таго, што адбываецца. Пра масіраваную атаку Крамля на афіцыйны Мінск вядомы расійскі публіцыст В. Шандэровіч з сарказмам кажа: «Слишком долго играли в эту любовь. А теперь внезапно прозрели. Это отвратительно!»

Сапраўды, хто 16 гадоў матэрыяльна, фінансава забяспечвае бязбеднае існаванне беларускага аўтарытарнага рэжыму, хто палітычна і маральна падтрымлівае яго ва ўсіх крытычных сітуацыях? Зацікаўленая чыноўніцкая Расія, якая не адмовілася ад імперскай ідэі!

Пасля развалу СССР у адносінах да незалежнай Беларусі праводзіцца доўгатэрміновая акцыя «прыручэння». Каб зразумець, што гэта такое, цытую артыкул Сяргея Гаўрова, Аляксандра Меліхава «Имперская мечта как вариант патриотизма» (часопіс «Звезда», № 6 за 2009 год): «Воплощение имперской грезы способно дать больше, чем воплощение грезы этнонациональной, и в сегодняшней России. Мечта о российском имперском мире может сделаться не менее привлекательной, чем, например, мечта о мире американском. И это вовсе не мечта о восстановлении Советского Союза с целой конюшней таких троянских коней, как обладающие всеми формальными атрибутами независимости национальные республики, — это мечта о российском имперском мире как об огромном пространстве жизненных возможностей, пространстве географической и социальной мобильности, реализуемой безотносительно этнонациональной принадлежности человека».

У глабальным працэсе ўцягвання беларусаў у расійскі імперскі свет наша вертыкаль выконвае важную ролю. Яна забяспечыла не толькі транзіт расійскіх нафты і газу ў Еўропу, захавала ваенныя базы суседняй краіны. Актыўна працягваецца русіфікацыя беларускага народа, якая пачалася больш за 300 гадоў назад. Рускай мове нададзены статус дзяржаўнай, на ёй у асноўным вядзецца адукацыя, справаводства і г. д. Выведзены з ужытку гістарычныя нацыянальныя сімвалы, дэфармуюцца мудрыя народныя традыцыі.

Можна не сумнявацца, што ў бліжэйшай перспектыве Расія не выпусціць Беларусь з абдымкаў. Будзе трымаць яе на кароткім повадзе. Ды ніхто і не вырываецца «на волю».

Будаваць нармальную эканоміку, якая выкарыстоўвае шматвектарнасць, Беларусі трэба было адразу пасля набыцця незалежнасці. Але жаданне мясцовых аўтакратаў мець халяву, жыць за кошт магутнейшай суседкі і расійская імперская ідэя зліліся ў адно. Гульні ў «адзін народ», у саюзную дзяржаву зайшлі далёка. Беларуская залежнасць ад энергарэсурсаў, ад рынку Расіі — вялікая. А калі іх не стане? Акрамя таго, трэба ўлічваць, што «беларуская афшорная зона» дазваляе бескантрольна шчыпаць суседні вялікі «нафта-газавы пірог», з чаго выдатна корміцца, багацее безліч мясцовых, расійскіх і еўрапейскіх махляроў, дзялкоў ад палітыкі і бізнесу.

Пакуль існуе аўтарытарны рэжым, наблізіць беларусаў да дэмакратычнай Еўропы, дзе яны ўласна і знаходзяцца не толькі геаграфічна, але паводле сваёй гісторыі і менталітэту, вельмі цяжка. Скажам, афіцыйны Мінск праз Усходняе партнёрства нацэлены толькі на фінансавую дапамогу. У заходніх палітыкаў пазіцыя іншая. Еўракамісар Штэфан Фюле, які нядаўна наведаў нашу краіну, адзначыў, што часовы палітычны план з’яўляецца своеасаблівай «дарожнай картай» рэформ, якія прапануецца прайсці сумесна Беларусі і Еўразвязу. Ён вылучыў галоўным аб’ектам рэфармавання з беларускага боку — правы чалавека, дэмакратычныя каштоўнасці. Аўтакратам гэта — не ў нос. Безумоўна, Еўропа і надалей будзе трымаць Беларусь навідавоку, але ў сувязі з эканамічным крызісам у яе хапае сваіх клопатаў. Што тычыцца пашырэння Еўразвязу, то яно наогул замарожана.

Прынцыповую пазіцыю ў адносінах да Беларусі займаюць ЗША. Але неафіцыйна паміж Амерыкай і Расіяй ёсць дамоўленасць пра падзел сферы ўплыву на постсавецкай тэрыторыі, якой яны і прытрымліваюцца.

З якога боку ні падступацца да беларускай сітуацыі, а самае апошняе слова застаецца ўсё ж за народам. У яго масе маецца шмат талковых людзей. Але ўсіх цягнуць у аўтарытарную прорву прадстаўнікі электарату, якія на працягу лёсу не толькі не бачылі разумнага і заможнага дабрабыту, але і не ведалі, што ён існуе. Для іх эталонам шчаслівага жыцця застаецца наступнае: «Магазін ёсць. Хлеб прывязуць. А што трэба яшчэ. Вайны няма. І слава Богу!»

У савецкі час замбіраваныя людзі «хісталіся» разам з «лініяй партыі», у сучасным варыянце яны прарабляюць гэта за сваім кумірам. Колькі ягоных фантастычных пражэктаў, абяцанак праглынулі даверлівыя суайчыннікі! А дзе ж свой розум?

Любоў да Расіі можа імгненна перарасці ў варожасць і нават нянавісць, а потым наадварот. Сёння «самыя адданыя браткі-беларусы» лічаць, што суседзі вырываюць у іх з рук «чарку і скварку».

Меркантыльныя паводзіны расійскіх і еўрапейскіх палітыкаў, бізнесоўцаў, ізаляванасць ад народа беларускай апазіцыі, якая знаходзіцца ў поўным інфармацыйным вакууме, у своеасаблівым грамадска- палітычным гета, няўцямны стан запалоханых, скутых працоўнымі кантрактамі грамадзян паказваюць, што новыя прэзідэнцкія выбары зноў можа «лёгка і элегантна» выйграць цяперашні кіраўнік.

Але розніца ў параўнанні з ранейшым ёсць. Бачыцца, што цешыцца перамогай правіцелю-доўгажыхару давядзецца нядоўга. Гуляць у шапказакідальніцкую палітыку, піярыцца з дапамогай прыдворных і прыкормленых усходніх і заходніх «шчоўкапёраў», безумоўна, можна было б далей, ды Расіі надакучыла бязмежнае нахабства. Яна шукае прымальныя для сябе альтэрнатывы. А таму метадычна скарачае энергетычную і фінансавую халяву. Беларускі рэжым падціскае непадкупная, глухая да самапахвальбы эканоміка — тыя самыя, любімыя электаратам «чарка і скварка».

Свободные новости плюс