Вячаслаў Мікалаевіч Станішэўскі

Зінаіда ТАРАСЕВІЧ, старшыня Грамадскага аб'яднання "Беларуская асацыяцыя ахвяраў  палітычных рэпрэсій"

13 чэрвеня 2010 года родныя, блізкія, суседзі, знаёмыя развіталіся з Вячаславам Мікалаевічам Станішэўскім - ЧАЛАВЕКАМ, ГРАМАДЗЯНІНАМ, АСОБАЙ.

Цярністымі былі яго жыццёвыя дарогі, але прайшоў ён іх годна, з верай у ДАБРО, у высакароднасць ЧАЛАВЕКА.

По решению Президента Российской Федерации Д.А.Медведева размещены электронные образы подлинников архивных документов по "проблеме Катыни" из "пакета N 1"

1. Докладная записка наркома внутренних дел СССР Л.П.Берии И.В.Сталину с предложением поручить НКВД СССР рассмотреть в особом порядке дела на польских граждан, содержащихся в лагерях для военнопленных НКВД СССР и тюрьмах западных областей Украины и Белоруссии.
Март 1940 г. Подлинник.
РГАСПИ. Ф.17. Оп.166. Д.621. Л.130-133.

В Интернете был опубликован незаполненный бланк ордера НКВД на производство следственных действий. Особенно впечатляет тираж, которым был напечатан данный документ (в правом нижнем углу). В Советском Союзе, население которого на в то время составляло во времена НКВД (1934-1946 гг.) около 200 миллионов человек, НКВД планировал провести 50 миллионов арестов и обысков. К сожалению, неизвестно хватило ли "бойцам невидимого фронта" таких бланков, или пришлось допечатывать еще.

Еўрапейская Беларусь • Грамадзянская кампанія

Таццяна УЛАСЕНКА

Салідарнасць • GAZETA BY

Студэнт Сяргей Ханжанкоў, незадоўга перад арыштам, 1962 г.

Былы палітзняволены Сяргей Ханжанкоў распавёў пра рэжым у мардоўскіх вязніцах, як адміністрацыя спрабавала пасварыць дысідэнтаў са «здраднікамі Радзімы» і чаму двое беларусаў былі самымі вядомымі на ўвесь лагер.

Беларуская ССР другой паловы ХХ ст. мела свой адметны драматычны лёс. Вызваляюцца з лагераў і турмаў і вяртаюцца дадому палітычныя зняволеныя Ларыса Геніюш і яе муж Янка, Лявон і Юры Луцкевічы, Язэп Сушынскі, Васіль Супрун і іншыя. Яны вяртаюцца ў краіну, дзе адначасова з навязваннем савецкай камуністычнай прапаганды маштабна праводзіцца русіфікацыя беларускага насельніцтва. Інтэнсіўна скарачаецца колькасць беларускамоўных школ, адсутнічаюць беларускія сярэднія тэхнічныя і вышэйшыя навучальныя ўстановы.

Пераследы беларускай нацыянальнай інтэлігенцыі не спыняюцца. З найбольш вядомых: у 1957-м годзе асуджаны на 7 гадоў зняволення выкладчык Гродзенскага педінстытуту Браніслаў Ржэўскі, у 1963-м абвінавачваюцца за антыпартыйную прапаганду пісьменнікі і літаратуразнаўцы А. Кулакоўскі, Н. Тарас, І. Чыгрынаў, В. Каваленка. У 1964 забіваюць мастака-вальнадумцу Вітольда Дзіско. У 1965 годзе Васіль Быкаў церпіць здзеклівую крытыку ад савецкага кіраўніцтва з-за надрукаванай у часопісе «Маладосць» аповесці «Мёртвым не баліць»; рэдактара Пімена Панчанку звальняюць з пасады.

Леанід МАРАКОЎ •

Толькі адна ноч

У Архіве прэзідэнта Расійскай Федэрацыі (АПРФ, вопіс № 24, справа № 411) захоўваецца «Список лиц, подлежащих суду военной коллегии Верховного суда Союза ССР». У спіс уключаны «ворагі народа» з усяго Савецкага Саюза ад Далёкаўсходняга краю да яго заходніх межаў, ад паўночнай ледзяной Комі АССР да сонечных курортаў Крыма. Спіс датаваны: 7 верасня 1937 года. Падпісаны І. Сталіным, В. Молатавым, Л. Кагановічам, К. Варашылавым, М. Яжовым. Спіс асуджаных па першай катэгорыі (да вышэйшай меры пакарання – расстрэлу) па Беларускай ССР налічвае 103 чалавекі, па другой катэгорыі (прыгавораны да 10 і больш гадоў зняволення ў канцлагерах) – 6 чалавек. Спіс па Беларускай ССР датаваны 15 верасня 1937 і падпісаны І. Сталіным, В. Молатавым і начальнікам 8-га аддзела Галоўнага ўпраўлення дзяржаўнай бяспекі СССР старшым маёрам дзяржаўнай бяспекі У. Цэсарскім. У спіс уключаны: